Microsoft Windows is gisteren 40 jaar geworden en markeert vier decennia van crashes, doorbraken en het besturingssysteem dat personal computing opnieuw heeft vormgegeven. Op 20 november 1985 begon Microsoft met het op de markt brengen van een product dat meer op een ambitieus experiment leek dan op de oprichting van een wereldwijd computerimperium. Windows 1.0, gepositioneerd als een grafische laag bovenop MS-DOS, arriveerde in de winkels met bescheiden hardwarevereisten (een grafische kaart en 256 KB RAM) en een doel dat tegenwoordig bijna vreemd lijkt: de opdrachtregel gebruiksvriendelijker maken. Weinigen hadden kunnen weten dat deze vroege ‘Interface Manager’, zoals hij oorspronkelijk heette, zou uitgroeien tot de meest gebruikte besturingssysteemfamilie ter wereld. De eerste Windows-versies waren eenvoudig en naar moderne maatstaven zelfs onhandig, maar ze introduceerden ideeën die personal computing een nieuwe vorm gaven. De eerste versie bracht betegelde vensters, een muisgestuurde interface en kleine ingebouwde hulpprogramma’s. Windows 2.0 volgde in 1987 met overlappende vensters, sneltoetsen en ondersteuning voor verbeterde grafische weergave. Het waren echter Windows 3.0 en 3.1 die echt doorbraken. Deze versies, gelanceerd in 1990 en 1992, leverden een interface in 3D-stijl, de Programmamanager, VGA-ondersteuning en een reeks games – Solitaire, Minesweeper, Hearts – die culturele iconen werden. Er zijn miljoenen exemplaren van verkocht, en op sommige plekken draaien deze systemen decennia later nog steeds. Halverwege de jaren negentig was Windows veel verder gegaan dan een DOS-add-on. Windows 95 markeerde een cultureel moment in de technische geschiedenis: een wereldwijd lanceringsevenement, ‘Start Me Up’ van de Rolling Stones en het debuut van het Start-menu, de taakbalk, lange bestandsnamen en Plug & Play. Het kwam ook met een behoorlijk aantal crashes, waaronder het beruchte blauwe scherm dat Bill Gates tegenkwam tijdens de demonstratie van een bètaversie van Windows 98 in 1998. Maar dat hield de acceptatie niet tegen. Van Windows 95 werden in de eerste paar weken meer dan zeven miljoen exemplaren verkocht, waardoor Windows een stevige basis kreeg in huizen, scholen en kantoren. Eind jaren negentig en begin jaren 2000 zorgde voor een snelle diversificatie. Windows 98 omarmde het vroege internet met ingebouwde Internet Explorer en USB-ondersteuning. Windows 2000 gestandaardiseerde bedrijfscomputers. Windows Me probeerde (en faalde grotendeels) multimediafuncties te pushen. Dit alles culmineerde in Windows XP, uitgebracht in 2001 en waar we nog steeds met veel plezier aan terugdenken dankzij de stabiliteit, de vernieuwde interface en de brede softwareondersteuning. Zelfs vandaag de dag draait een klein aantal machines koppig XP ondanks de veiligheidsrisico’s. Niet elke stap verliep soepel. Windows Vista introduceerde in 2007 de Aero-interface, maar had moeite met prestaties en compatibiliteit. Windows 7 volgde in 2009 en werd al snel een van de meest geliefde releases van Microsoft, waarmee de basis werd gelegd voor cloudgebaseerde services. Windows 8 probeerde een touch-first-heruitvinding uit te voeren met tegels en apps op volledig scherm, maar de reacties van gebruikers brachten Microsoft ertoe zijn strategie te heroverwegen. Windows 10 verscheen in 2015 als een verenigd platform voor pc’s, tablets, Xbox en IoT-apparaten. Het herstelde bekende interface-elementen, introduceerde Edge en Cortana en adopteerde het Windows-as-a-Service-updatemodel – soms met chaotische resultaten, zoals de beruchte 1809-update. Windows 11 zet het verhaal voort, verandert de ontwerptaal, scherpt de hardwarevereisten aan en evolueert naar het tijdperk van de AI-aangedreven pc. Van een grafische schil voor DOS tot een besturingssysteemfamilie die door miljarden mensen wordt gebruikt: Windows is gevormd door crashes, doorbraken, herontwerpen en een verrassend aantal verborgen paaseieren. Veertig jaar later is de reis die begon met een interface van 256 KB uitgegroeid tot een van de meest invloedrijke verhalen in de computergeschiedenis.
